Przewodnik: gdzie szukać wsparcia? (cz. 1)

Kto jest kim w świecie profesjonalnego wsparcia? Kiedy zgłosić się do psychologa? Kiedy na psychoterapię, a kiedy na coaching? Czego można się spodziewać?

Szukanie wsparcia nie jest oznaką słabości, a raczej zaradności. Przekonanie, że ze wszystkim trzeba radzić sobie samemu, a wszystkie problemy rozwiązywać w gronie najbliższych osób może być zgubne. Wyobraź sobie, że próbujesz znaleźć odpowiedź na swoje pytanie, dumając w samotności w jaskini. Być może po jakimś czasie dostaniesz niesamowitego objawienia, ale bardziej prawdopodobne jest, że tylko stracisz dużo czasu. Zaradność świadczy nie o tym, że masz gotowe rozwiązanie na każdą sytuację, lecz że potrafisz takiego rozwiązania poszukać i do niego dotrzeć. Czasem lepiej wpisać swoje pytanie w wyszukiwarkę Google. Czasem lepiej zapytać kogoś o drogę, niż długo błądzić. Czasem lepiej kogoś poprosić o pomoc we wniesieniu fortepianu na czwarte piętro, a gdy boli ząb lepiej pójść do dentysty, niż próbować radzić sobie na własną rękę. Nie musisz wiedzieć wszystkiego i nie musisz wszystkiego umieć. Dlatego, gdy czujesz, że utknąłeś, wezwij posiłki. Twoi bliscy mogą być dobrym źródłem wsparcia emocjonalnego, informacyjnego lub materialnego. Ale mogą też być całkiem nieporadni w reagowaniu na objawy, gdy zachorujesz lub we wspieraniu Twojego rozwoju.

Istnieje teraz bardzo dużo różnych form profesjonalnego wsparcia. W tym przewodniku w prosty sposób pokażę Ci, jak możesz z nich korzystać. Mimo, iż różnice między poszczególnymi profesjami mogą wydawać się proste i oczywiste, dużo osób ciągle myli je ze sobą. Sprawdź, czy Ty też.

W pierwszej części tego przewodnika przedstawię różnice między psychologiem, psychoterapeutą i coachem.

W drugiej części porównam coaching, mentoring i doradztwo.

Kim jest psycholog?

Psycholog ukończył 5‐letnie studia psychologiczne. Może zajmować się diagnozą psychologiczną, przeprowadzaniem testów psychologicznych, opiniowaniem, orzekaniem, pomocą psychologiczną, psychoedukacją i promocją zdrowia psychicznego. Wykorzystując swoją wiedzę na temat ludzi — procesów psychicznych oraz mechanizmów stojących za ich zachowaniem — może pracować w bardzo różnych obszarach, m.in. w: oświacie, medycynie, sporcie, sądownictwie, wojsku, ośrodkach interwencji kryzysowej, zakładach pracy, reklamie i marketingu. W zależności od obszaru, w którym psycholog pracuje jego obowiązki będą wyglądać inaczej. Inne są zadania psychologa w poradni zdrowia psychicznego, a zupełnie inne przy projektowaniu kampanii reklamowych.

Psycholog nie prowadzi psychoterapii, jeśli nie ukończył dodatkowo szkoły psychoterapii, zazwyczaj 4‐letniej. Po dodatkowych szkoleniach psycholog może również zajmować się np. coachingiem lub doradztwem zawodowym.

Kiedy zwrócić się do psychologa?

- masz problemy dnia codziennego – w pracy, w domu, w relacjach z partnerem, rodzicem, dzieckiem, współpracownikiem lub pracodawcą

- obserwujesz u siebie zmiany, które Cię niepokoją – np. obniżony nastrój, problemy ze snem, problemy z pamięcią i koncentracją, przewlekły stres

- przechodzisz przez kryzys związany np. z nową sytuacją, nagłym i nieoczekiwanym wydarzeniem, utratą czegoś lub kogoś ważnego

- kiedy masz poczucie, że coś w Twoim życiu jest „nie tak”, ale nie potrafisz tego dokładnie nazwać

- kiedy potrzebujesz diagnozy np. osobowości lub intelektu

Czego można się spodziewać?

Psycholog dokonuje diagnozy problemu, określa czynniki, które podtrzymują jego istnienie oraz jakie występują trudności z jego rozwiązaniem. Wspólnie z klientem poszukuje nowych sposobów rozwiązania problemu i wzmacnia klienta w realizowanych przez niego zmianach. Kontakt z psychologiem najczęściej ogranicza się do kilku konsultacji. Jeśli to potrzebne, psycholog może pomóc wybrać najlepszą formę dalszego wsparcia i skierować do odpowiedniego specjalisty np. psychoterapeuty czy psychiatry.

Photo by Tim Wright on Unsplash

Kim jest psychoterapeuta?

Psychoterapeuta ukończył studia magisterskie (niekoniecznie związane z psychologią!), a następnie szkolenie w wybranym nurcie psychoterapeutycznym. Do najpopularniejszych nurtów należą psychodynamiczny, behawioralno‐poznawczy, humanistyczno‐egzystencjalny i systemowy. Od wyboru nurtu terapeutycznego zależy sposób pracy z pacjentem. Na przykład to, ile uwagi będzie skierowane na wydarzenia z przeszłości. Dlatego przed wyborem psychoterapeuty zapoznaj się z podstawowymi założeniami każdego z nurtów i wybierz ten, który wydaje się Tobie najbliższy. Dobrze jest, gdy psychoterapeuta uczestniczy we własnej terapii, po to, by nie rzutować swoich problemów na pacjentów oraz podlega superwizji, czyli konsultuje swoją pracę z innym specjalistą.

Kiedy na psychoterapię?

- odczuwasz długotrwały dyskomfort lub cierpienie psychiczne

- masz poczucie, że sobie z czymś nie radzisz

- masz trudności z funkcjonowaniem na co dzień

- powracają do Ciebie ciągle te same problemy, nierozwiązane konflikty, bolesne wspomnienia, lęki

- pojawiają się objawy, które mogą wskazywać na problemy ze zdrowiem psychicznym i konieczność podjęcia leczenia 

Czego się spodziewać po psychoterapii?

Psychoterapia ma na celu dokonanie zmiany nieprawidłowych zachowań, myśli, percepcji i emocji, które towarzyszą zaburzeniom psychicznym. Terapeuta dokonuje diagnozy, szuka źródeł aktualnych problemów i przedstawia wyjaśnienie, następnie wyznacza drogę powrotu do zdrowia. Wynikiem psychoterapii ma być uwolnienie od cierpienia, poprawa funkcjonowania psychicznego, lepsza adaptacja społeczna i większa samoświadomość. Psychoterapeuta jest odpowiedzialny za swojego pacjenta w trakcie trwania terapii. Psychoterapeuta i pacjent zazwyczaj spotykają się raz w tygodniu, czasem częściej. Między spotkaniami kontaktują się ze sobą tylko w kryzysowych sytuacjach. Postępy w psychoterapii przeważnie nie przychodzą łatwo i wymagają czasu, czasem potrzeba na to kilka lat.

Często psychoterapia jest uzupełniana farmakoterapią przepisaną przez lekarza psychiatrę. Diagnoza psychiatry bierze pod uwagę nie tylko psychikę, ale także fizjologię, związaną z pracą mózgu, układu nerwowego i neuroprzekaźników. Psychiatra może wystawiać recepty i zwolnienia lekarskie oraz kierować do szpitala.

Photo by Heidi Sandstrom on Unsplash

Kim jest coach?

Coach ukończył kurs, szkolenie lub studia związane z coachingiem. Może, ale nie musi mieć wykształcenie psychologiczne. Może specjalizować się w obszarze coachingu osobistego (life coaching) lub biznesowego (business coaching). Może pracować indywidualnie lub z grupami. Wybierając coacha warto dowiedzieć się jaką szkołę coachingu ukończył, jakie ma doświadczenie i sposób pracy. Coach może uznać, że inna forma wsparcia jest dla klienta w danym momencie bardziej odpowiednia np. psychoterapia lub doradztwo i skierować go do odpowiedniego specjalisty.

Kiedy na coaching?

- poszukujesz własnej drogi rozwoju, możliwości zmiany, zwiększenia motywacji, odnalezienia celów i sposobów ich realizacji,

- potrzebujesz wsparcia w uczeniu się, zdobywaniu umiejętności, korzystaniu z narzędzi, żeby budować bardziej satysfakcjonującą przyszłość,

- masz określony cel, ale coś Cię zatrzymało na drodze do jego realizacji

- czujesz się i działasz dobrze, ale chcesz czuć się i działać lepiej

- nie ma objawów, które mogą wskazywać na zaburzenia psychiczne i konieczność podjęcia leczenia

Czego się spodziewać po coachingu?

Coaching jest nierozerwalnie związany z rozwojem i prowadzi do świadomego dokonywania zmian. Koncentruje się na tym co „tu i teraz” oraz na przyszłości, na tym co klient chce osiągnąć i jakie są możliwe rozwiązania. Na sesjach coach uważnie słucha, zadaje skuteczne pytania i stosuje odpowiednie techniki, które pomogą klientowi zobaczyć jasny i całościowy obraz aktualnej sytuacji, wówczas klient sam wybiera drogę do osiągnięcia celu. Klient jest ekspertem od własnego życia. Klient korzysta z własnych zasobów, talentów i możliwości, jest też w pełni odpowiedzialny za końcowy wynik. Dzięki współpracy z coachem może robić postępy szybciej i łatwiej. Coaching może być prowadzony przez telefon, Internet lub stacjonarnie. Sesje odbywają się co tydzień lub raz na dwa tygodnie. Coach i klient kontaktują się ze sobą między sesjami. Współpraca z coachem zazwyczaj trwa od 3 do 12 miesięcy.

Zastanawiasz się, czy dobry przyjaciel może zastąpić coacha? Przeczytaj mój tekst na ten temat (kilknij tutaj).

Masz pytania odnośnie różnic i podobieństw w pracy psychologa, psychoterapeuty i coacha? Zapraszam do dyskusji w komentarzach.